Những-cô-gái-dao-đỏ-đang-tươi-cười-với-nhau-1200x807.jpg

Nằm ở độ cao 1.500 đến 1.650 mét ở sườn núi Lô Suây Tông, từ thị trấn Sa Pa nhìn xuống có thể thấy thung lũng Ngòi Dum ở phía đông và thung lũng Mường Hoa nằm ở phía tây nam.

Tìm hiểu về nét văn hóa các dân tộc ở Sapa

Phần lớn các dân tộc ở Sapa là người dân tộc thiểu số. Các dân tộc ở Sapa như: dân tộc H’Mông ở Sapa, dân tộc Giáy ở Sapa, dân tộc Dao ở Sapa…Mỗi dân tộc thiểu số ở Sapa đều có sự khác biệt về lối sống, trang phục, cùng với những nét văn hóa đặc trưng.

Dân tộc h’Mông ở Sapa

cac-co-gai-dan-toc-mong-sapa
Các cô gái dân tộc Mông ở Sapa

Theo các tài liệu khoa học cũng như các câu chuyện truyền thuyết để lại thì dân tộc Mông di cư vào Việt Nam cách đây khoảng 300-100 năm về trước. Dân tộc Mông còn được các dân tộc khác gọi với cái tên là Miêu, Mèo,..Căn cứ vào đặc điểm về dân tộc và ngôn ngữ, dân tộc H’Mông được chia thành các ngành Mông trắng, Mông hoa, Mông đỏ, Mông đen, Mông xanh và Na Miểu hay còn gọi là Mèo nước.

Dân tộc Mông ở Sapa chủ yếu là người Mông đen, là dân tộc có số dân đông nhất trong các dân tộc ở Sapa với khoảng 53% dân số. Gọi là người Mông đen vì trang phục của họ toàn màu đen. Nét văn hóa dân tộc mông trong trang phục thì ngày thường, đàn ông sẽ mặc quần màu đen hoặc màu chàm. Áo là áo cánh ngắn tay, bên ngoài khoác thêm một áo khoác không có tay có vạt dài. Trên đầu đội mũ nông, tròn ôm lấy đỉnh đầu, màu đen tuyền, có thể viền thêm một vòng thêu thổ cẩm trên mũ.

Người phụ nữ cũng mặc trang phục màu đen, đội khăn đen có vành thẳng đứng. Bên ngoài khoác một chiếc áo không tay được lăn ép bằng sáp ong nên chiếc áo này thường có màu đen ánh bạc. Khác với những người phụ nữ của các dân tộc khác, người phụ nữ Mông ở Sapa mặc quần dài tới đầu gối chứ không mặc váy.

nhung-be-gai-nguoi-mong-cung-net-hon-nhien-tren-guong-mat
Những bé gái người mông cùng nét hồn nhiên trên gương mặt

Nói đến văn hóa Sapa của dân tộc Mông thì không thể không kể đến lễ hội Gầu Tào. Lễ hội được tổ chức mỗi năm một lần trong khoảng ngày 1 đến ngày 15 tháng giêng. Nội dung chính của lễ hội là cầu phúc hoặc cầu mệnh. Hội cầu phúc dành cho những gia chủ không có con, ít con hoặc sinh con một bề nhằm cầu mong có con. Còn những gia chủ bị ốm đau, bệnh tật, sức khỏe yếu ớt,…sẽ xin mở hội cầu mệnh. Những gia đình mở hội cầu phúc hay cầu mệnh sẽ cử một người đi chặt cây nêu về để dựng cây nêu ở địa điểm mở hội.

Cây nêu sẽ được dựng ở đỉnh đồi là nơi cao nhất. Dựng cây nêu xong, gia chủ sẽ làm lễ cúng ngay ở dưới cây nêu để mời tổ tiên phù hộ cho các thành viên trong gia đình khỏe mạnh, mùa màng bội thu. Sau thủ tục lễ bái của thầy mo, mọi người sẽ tụ tập đến bãi để mở hội. Bãi sẽ được dựng thêm nhiều lều lợp lá cây để người già ăn uống chúc tụng, trẻ em sẽ chơi trò đánh quay ở bãi đất bằng phẳng đã được dọn sẵn. Trong ngày hội còn có trò chơi khác như: thi bắn cung, bắn nỏ, đua ngựa, múa khừn, hát gầu plềnh, hát tình ca, đối đáp trao duyên,..

Kết thúc lễ hội, cây nêu sẽ được hạ xuống, mảnh vải đỏ buộc trên cây được mang về nhà để cầu mong hồng phúc cả đời.

Dân tộc Dao Đỏ ở Sapa

nu-cuoi-rang-ngoi-cua-nhung-co-gai-cua-dan-toc-dao-do-o-sapa
Nụ cười hồn nhiên của những cô gái của dân tộc Dao đỏ ở Sapa

Dân tộc Dao còn có các tên gọi khác như: Mán, Đông, Trại, Sơn Đầu,…là dân tộc có dân số đông thứ hai trong các dân tộc ở Sapa. Dân tộc Dao ở Sapa chủ yếu là người Dao đỏ với trang phục truyền thống chủ yếu là màu đỏ, của người nam là quần và áo bằng thổ cẩm đơn giản, người phụ nữ có trang phục phong phú hơn với quần áo được thêu trang trí bằng những hoa văn truyền thống, đầu đội khăn đỏ

Dân tộc dao ở Sapa có nhiều nét văn hóa đặc sắc. Trong các sách cổ đã sưu tầm được có đến hơn 60% là các bộ kinh thư, sách về tôn giáo, tín ngưỡng và phong tục tập quán. Sách văn học tuy chỉ chiếm hơn 20% nhưng lại có nhiều giá trị vô cùng quan trọng.

Bên cạnh những bài dân ca đã được ghi chép lại thì còn khá nhiều các tập truyện thơ khác như: Hàn Bằng, Đàm Thanh, Trạng nghèo, Bát Nương, Đặng Nguyên Huyện truyện, Thần Sắt ca,..

nhung-co-gai-dao-do-dang-tuoi-cuoi-voi-nhau
Những cô gái dao đỏ đang tươi cười với nhau

Trong đó các truyện thơ chủ yếu kể về hành trình tìm nơi cư trú vất vả, khó khăn của tổ tiên dân tộc Dao ở Sapa.

Dân tộc Dao ở Sapa cũng có nhiều lễ hội đặc sắc như: lễ Tết nhảy, hội hát giao duyên. Những lễ hội này chủ yếu nhằm mục đích cầu cho mùa màng bội thu, làng xóm yên bình, con người có sức khoẻ tốt. Ngoài ra lễ hội cũng là dịp để mọi người xích lại gần nhau, tăng cường tình đoàn kết giữa người với người, đồng thời cũng là dịp để trai gái giao duyên, tìm bạn đời.

Dân tộc Giáy ở Sapa

nhung-tro-choi-dan-gian-duoc-cac-ban-nho-luu-giu
Những trò chơi dân gian được các bạn nhỏ lưu giữ

Dân tộc Giáy hay còn gọi là Nhắng, Dẳng, Xạ,..là một nhánh của các dân tộc Tày – Thái. Dân tộc Giáy ở Sapa  chỉ chiếm khoảng 2% dân số. Họ cư trú quần tụ với hàng trăm hộ gia đình thành các luồng, bản, mường trên những địa hình vùng thấp như chân đồi, núi. Do cùng sống trên một địa bàn nên người Giáy đã giao lưu và chịu ảnh hưởng của các dân tộc ở Sapa khác như Tày, Thái, Nùng,..

Theo resort sapa jade hill được biết thì ngày thường trang phục của người dân tộc Giáy ở Sapa khá đơn giản. Phụ nữ mặc quần màu chàm dài đến mắt cá chân, tóc vẫn kiểu vành khăn và đeo túi vải thêu hoa văn, áo ngắn trùm kín mông,  xẻ nách phải, ống tay rộng. Đàn ông mặc áo cánh xẻ ngực, cổ tròn, đứng cài cúc cùng với quần ống đứng, cạp to nhưng không dùng dây dút mà chỉ vận vào người.

co-gai-giay-voi-tiet-muc-hoa-tren-nui-the-hien-ve-dep-cua-nui-rung
Cô gái Giáy với tiết mục Hoa trên núi thế hiện vẻ đẹp của núi rừng

Hội Roóng Poọc của dân tộc Giáy ở Sapa vào tháng giêng âm lịch là dịp kết thúc một tháng tết vui chơi đồng thời mở đầu cho một mùa vụ mới. Lễ hội cũng nhằm mục đích cầu cho khoai lúa tốt tươi, gia súc nhanh lớn, mọi người khỏe mạnh…

Đây là một loại hình lễ hội nông nghiệp, phản ánh một phần lịch sử trồng lúa của người Giáy thông qua tín ngưỡng phồn thực, đa thần. Lễ hội ra đời và phát triển từ chính cuộc sống lao động vất vả lam lũ của người Giáy từ hàng trăm năm nay nên nó mang tính lịch sử và nhân văn sâu sắc, thể hiện nét văn hóa cộng đồng mang đậm tính tâm linh của dân tộc Giáy ở Sapa.


Những-phong-tục-cưới-hỏi-kì-lạ-chỉ-có-ở-Việt-Nam-1200x800.jpg

Lai Châu không chỉ nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên đẹp, hoang sơ tự nhiên mà còn có nhiều nét phong tục tập quán độc đáo. Một trong những nét phong tục độc đáo, thu hút được sự hiếu kỳ của nhiều du khách đó là tục lệ bắt vợ ở người h’Mông. Đây là phong tục có từ ngàn đời và tồn tại tới cả ngày nay.

Tìm hiểu vì sao lại có tục bắt vợ của người h’Mông?

canh-bat-vo-doc-dao-cua-nguoi-hmong-thai
Cảnh Bắt Vợ Độc Đáo Của Người H’Mông, Thái

Tục bắt vợ hay còn được gọi là tục cướp vợ, kéo vợ. Theo đó, khi người con trai ưng một cô gái nào đó họ sẽ tìm cách bắt đem về.

Tập tục này được văn học Việt Nam nhắc tới khá nhiều, trong đó điển hình nhất là tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” của nhà văn Tô Hoài và nếu có cơ hội lên Lai Châu, đây là điều rất may mắn nếu bạn được trực tiếp xem nét phong tục tập quán nằm trong nét văn hóa ở sapa này.

chang-trai-dang-tan-tinh-de-lay-long-co-gai
Chàng trai đang tán tỉnh để lấy lòng cô gái

Tục bắt vợ của người h’mông xuất phát từ việc nhiều đôi trai gái yêu nhau nhưng gặp phải sự phản đối của gia đình nhà người yêu. Khi đó, tục bắt vợ sinh ra như một giải pháp hữu hiệu để những cặp đôi yêu nhau có hội kết duyên cùng nhau.

Các nghi thức diễn ra tục bắt vợ của người dân tộc h’mông ở Lai Châu

chang-trai-mong-se-giat-cho-bang-duoc-chiec-khan-de-bat-co-gai-phai-di-theo-va-xin-lai-tu-do-tim-cach-bat-ve
Chàng trai Mông sẽ giật cho bằng được chiếc khăn để bắt cô gái phải đi theo và xin lại, từ đó tìm cách bắt về

Nếu cặp đôi trai gái đã có tình ý trước nhưng chàng trai không đủ tiền thách cưới hoặc không được sự ưng thuận từ gia đình cô gái họ sẽ bàn cách để thực hiện nghi lễ bắt vợ.

Đến ngày hẹn từ trước, người con trai sẽ xuất hiện và được sự giúp sức của cả bạn bè mình để bắt cô gái về nhà mình. Mặc dù cô gái đã biết kế hoạch từ trước nhưng vẫn giả vờ tỏ vẻ bất ngờ và kêu khóc to để người nhà tới cứu.

tuc-keo-vo-cua-cac-chang-trai-dan-toc-mong-tai-ngay-tet
Tục kéo vợ của các chàng trai dân tộc Mông tại ngày Tết

Khi người nhà của cô gái tới cứu, các chàng trai sẽ cùng xông ra đỡ đòn và tuyệt đối không được đánh trả lại. Ngoài ra, phong tục bắt vợ cũng phải diễn ra hết sức khéo léo.

Trong đó chân cô gái tuyệt đối không được chạm đất và không được gây bất cứ thương tích nào cho cô gái, không có lực giằng co.

khi-da-yeu-nhau-roi-thi-hinh-thuc-bat-vo-chi-la-tuc-le
Khi đã yêu nhau rồi, thì hình thức bắt vợ chỉ là tục lệ

Khi tục kéo vợ của người H’mông gần kết thúc và gần về tới nhà trai, sẽ cử một người về trước và báo tin cho gia đình nhà trai để bắt một đôi gà (một gà trống chưa gáy và một gà mái tơ) đặt sẵn ở cửa chính chờ đoàn người kéo vợ về làm phép trước khi người con gái chính thức bước vào nhà trai.

Sau khi cô gái đã được cướp về gia đình nhà trai sẽ sắp xếp chỗ ngủ để cô gái ở lại trong 3 đêm. Đây cũng thời gian mà cô gái có quyết định chính thức có nên chung sống ở đây hay không và nếu không hôn ước này sẽ bị hủy.

nhung-phong-tuc-cuoi-hoi-ki-la-chi-co-o-viet-nam
Những phong tục cưới hỏi kì lạ chỉ có ở Việt Nam

Người dân bản địa ở đây cho biết thêm, theo tục bắt vợ ở Lai Châu khi người con gái bị bắt càng kêu khóc thảm thiết thì hôn nhân sau này càng hạnh phúc. Đồng thời nó còn thể hiện lòng dũng cảm mưu trí của chàng trai.

Trong trường hợp chàng trai bắt vợ xuất phát từ tình yêu đơn phương. Khi đó người con gái sẽ tìm cách trốn thoát. Và theo tục cướp người H’mông gia đình nhà trai buộc phải đền danh dự cho cô gái và nhà gái bằng cách đem lễ vật sang nhà gái. Ngoài ra, còn phải khao cả dân làng bằng việc ăn uống liên tiếp trong 7 ngày trời để phạt vạ.

Tục bắt vợ diễn ra ở khá nhiều nơi như dân tộc h’mông, dân tộc H’mông ở Lai Châu và nhiều nơi khác. Trong đó về cách thức diễn ra ra khá giống nhau nhưng mỗi vùng sẽ có một vài nét đặc trưng khác nhau.

co-gai-bi-keo-di-khong-khoc-bi-coi-la-hu-hong-gia-dinh-hang-xom-khinh
Cô gái bị kéo đi không khóc bị coi là hư hỏng, gia đình hàng xóm khinh

Tục bắt vợ là một trong những nét đặc trưng trong hôn nhân của dân tộc H’mông. Nó giúp cho những đôi trai gái yêu nhau có cơ hội tới được với nhau. Tuy nhiên đây cũng là một trong những nỗi lo lắng của nhiều cô gái khi lọt vào tầm ngắm của các trai bản.

Đó là những gì theo resort sapa jade hill tìm hiểu và biết được. Nếu có cơ hội bạn hãy lên khám phá những nét văn hóa khác của vùng Tây Bắc này nhé!