Háo-hức-với-lễ-hội-Gầu-Tào-của-người-hmong-1200x800.jpg

Có thể nói nôm na hội Gầu Tào là lễ hội truyền thống của người Mông ở Sapa, một trong số ít các lễ hội được các đồng bào dân tộc giữ gìn cho đến ngày hôm nay.

Tìm hiểu chi tiết về ý nghĩa của lễ hội Gầu Tào của người Sapa

Hội gầu Tào theo tiếng Mông có nghĩa “địa điểm chơi”, theo tiếng Quan Hoá còn gọi là hội Sài Sái có nghĩa là đạp sơn, đạp núi, còn người Mông ở Trung Quốc thì gọi hội Gầu Tào là hội Hoa Sơn hay tiết Hoa Sơn.

le-hoi-gau-tao-cua-nguoi-sapa
Lễ hội Gầu Tào của người Sapa

Theo quan điểm của người Mông, nếu một gia đình có ít con hoặc có người ốm đâu thì họ sẽ lên đồi Gầu Tào để xin thần linh bạn cho con cái hoặc sức khoẻ.

Khi lời cầu khấn trở thành hiện thực họ sẽ làm lễ hội Gầu Tào để tạ ơn thần linh đã ban phước. Muốn tổ chức lễ hội Gầu Tào thì phải đăng kí trước. Khi có nhiều hộ gia đình đăng kí thì làng sẽ tổ chức họp và bình xét.

ghi-le-tho-cung-trong-ngay-hoi-gau-tao
Ghi lễ thờ cúng trong ngày hội Gầu Tào

Người được lựa chọn là người được dân làng yêu quý có đủ điều kiện để tổ chức lễ hội. Theo văn hóa sapa, lễ hội Gầu Tào Sapa sẽ do 3 gia đình có quan hệ huyết thống hoặc thông gia với nhau cùng tổ chức.

Lễ hội của người Mông được tiến hành vào mùa xuân trong 3 năm liền và mỗi năm người ta sẽ trồng một cây nêu để ba gia chủ lần lượt lấy cây nêu và những vật treo trên cây nêu về nhà nhằm lấy phúc, lấy lộc.

thay-cung-di-truoc-2-thay-phu-cung-moi-nguoi-giup-viec-va-2-vo-chong-chu-le-theo-sau-ra-den-diem-dat-4-cay-go
Thầy cúng đi trước, 2 thầy phụ cùng mọi người giúp việc và 2 vợ chồng chủ lễ theo sau ra đến điểm đặt 4 cây gỗ

Theo quan niệm của người Mông, đồi Gầu Tào tượng trưng cho sinh mệnh của gia chủ. Không gian trũng ở phía trước đồi tượng trưng cho sự đứt gãy và không may mắn trong quá khứ, những ngọn đồi cao hơn ở phái sau tượng trưng cho sự phát triển của tài lộc, con cái sau này.

tiet-muc-mua-khen-soi-dong-tai-le-hoi-gau-tao
Tiết mục múa khèn sôi động tại lễ hội Gầu Tào

Người dân tộc h’mông cần chuẩn bị gì cho lễ hội Gầu Tào

Lễ hội Gầu Tào Sapa của người Mông được tổ chức vào tháng Giêng nhưng công tác chuẩn bị thì phải tiến hành ngay từ tháng 11 với hai nghi lễ chính vô cùng quan trọng là chặt tredựng nêu. Trước khi chặt tre dựng nêu, chủ nhà phải bày mâm lễ để chủ lễ (Trứ Tào) tiến hành nghi thức cúng thần linh.

Chủ lễ sẽ hát bài “sây giể” về lý do tổ chức hội Gầu Tào sau đó chủ lễ hát bài tìm cây nêu và dẫn đoàn người đến chỗ cây tre được được chọn lựa từ trước.

cay-neu-duoc-dung-trong-le-hoi-gau-tao-phai-cao-va-thang
Cây nêu được dựng trong lễ hội Gầu Tào phải cao và thẳng

Cây được chọn phải thẳng, có gióng đều nhau, cao khoảng 10m, không bị sâu bệnh, không cụt ngọn, không có hoa và đặc biệt là ngọn cây phải hướng về phía Đông. Cây nêu sẽ được dựng ngay trong buổi sáng hôm đó và phải quay ngọn về hướng mặt trời mọc.

Khi thấy cây nêu được dựng lên, người trong vùng sẽ biết năm ấy có hội Gầu Tào. Mọi người sẽ thông tin cho nhau và ráo riết luyện tập để tham gia các trò chơi trong lễ hội.

dong-dao-nguoi-dan-tham-gia-vao-le-hoi-gau-tao-nay
Đông đảo người dân tham gia vào lễ hội Gầu Tào này

Tổ chức lễ hội Gầu Tào vào thời gian nào?

Lễ hội Gầu Tào của người h’mông ở Sapa được tổ chức từ mồng 2 đến mồng 4 tết, tuỳ theo tuổi của gia chủ phù hợp với ngày nào. Sau nghi lễ cúng bái bên cây nêu, đám hội mới được bắt đầu.

Nghi thức hát mở màn cho lễ hội sẽ được thực hiện bơi một người hát hay, các thành viên trong gia đình đều mạnh khoẻ hòa thuận, kinh tế khá giả. Sau đó mọi người dự hội đều có thể vào múa hát và nhảy múa.

nhung-tro-choi-vui-nhon-trong-le-hoi-gau-tao-cua-nguoi-hmong
Những trò chơi vui nhộn trong lễ hội Gầu Tào của người h’mông

Trong lễ hội còn có các trò chơi như khác như ném còn, múa khèn, múa võ, bắn cung,…thể hiện tài năng văn võ song toàn của các chàng trai, cô gái người Mông. Lễ hội Gầu Tào kéo dài trong liên tục trong 3 ngày. Đến chiều ngày thứ 3 chủ lễ sẽ tuyên bố hạ cây nêu và cầm ô dẫn mọi người đi ngược chiều kim đồng hồ và hát bài hạ cây nêu.

Theo resort sapa jade hill được biết thì chủ làm lễ sẽ trao cho gia chủ đoạn gốc cây nêu để đặt vào giường ngủ, mảnh vải đỏ treo trên cây nêu được sử dụng để may quần áo cho trẻ nhỏ nhằm ngụ ý xua đuổi bệnh tật, tà ma,..không cho quấn lấy đứa nhỏ.


Tưng-bừng-ngày-hội-văn-hóa-dân-tộc-HMong-1200x796.jpg

Trên dải đất Việt Nam có tổng cộng 54 dân tộc anh em.Trong đó mỗi dân tộc lại có những bản sắc văn hóa riêng biệt vừa tạo thành một khối thống nhất vừa làm nên sự đa dạng cho văn hóa Việt Nam, và một trong những dân tộc có nền văn hóa đặc sắc, ít bị mai một cho tới ngày nay là dân tộc H’mông.

Để rõ hơn về vấn đề này, trong bài viết dưới đây sẽ giới thiệu một số nét văn hóa đặc sắc nhất của đồng bào người H’mông trên mọi miền của tổ quốc.

Nguồn gốc văn hóa của dân tộc H’mông có gì đặc sắc?

dan-toc-hmong-doan-ket-xay-dung-doi-song-van-hoa
Dân tộc H’mông đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa

Trước khi tìm hiểu về nét văn hóa đặc sắc của người H’mông, mọi người nên biết đôi chút về nguồn gốc dân tộc h’mông từ đâu?. Về vấn đề này, các nhà nghiên cứu sử học cho biết: người H’mông có nguồn gốc từ Trung Quốc. Vào khoảng 300 năm trước họ thiên di vào Việt Nam do các triều đại phong kiến Trung Quốc đàn áp và gây ra nhiều cuộc chiến tranh đẫm máu để giành lấy quyền cai trị đất nước.

Người dân tộc h’mông sống ở đâu?

Địa điểm đầu tiên người H’mông đặt chân tới là Mèo Vạc – Đồng Văn – Hà Giang. Cũng chính vì lý do này, mà dân tộc H’mông coi đây giống như quê hương, nguồn gốc cho tổ tiên mình. Hiện nay người H’mông sinh sống ở khá nhiều nơi tại Việt Nam như: Sơn La, Yên Bái, Lào Cai, Lai Châu, Thanh Hóa, Nghệ An và có cả ở Phú Thọ, Tây Nguyên.

tung-bung-ngay-hoi-van-hoa-dan-toc-hmong
Tưng bừng ngày hội văn hóa dân tộc H’Mong

Văn hóa đặc sắc của người dân tộc H’mông

Về khái niệm văn hóa đặc sắc hay bản sắc văn hóa được thể hiện rõ ràng nhất trong hoạt động kinh tế, nếp sống sinh hoạt hằng ngày, văn hóa vật thể và phi vật thể.

Xét những khía cạnh này bạn sẽ hiểu rõ hơn về nét văn hóa đặc sắc của dân tộc h’mông. Và nếu có cơ hội đi du lịch tại những vùng miền có người H’mông sinh sống bạn sẽ được trải nghiệm, thưởng thức và hòa chung với không gian văn hóa vô cùng đặc sắc này.

Trang phục của phụ nữ h’mông

trang-phuc-cua-nguoi-dan-toc-hmong-den
Trang phục của người dân tộc h’mông đen

Trang phục dân tộc h’mông vô cùng sặc sỡ và đa dạng. Đây cũng là yếu tố góp phần tạo nên nét riêng trong nét đẹp văn hóa sapa nói chung và văn hóa của người H’mông nói riêng. Trong đó bao gồm áo yếm xẻ ngực, váy, khăn quấn đầu, tấm xiêm che trước bụng, xà cạp quấn hai bụng chân, thắt lưng.

Chỉ với riêng trang phục váy của dân tộc H’mông cũng rất nhiều màu sắc rực rỡ đa dạng với nhiều kiểu dáng hoa văn thêu họa tiết khác nhau. Kết hợp với đó sẽ là nhiều đồ trang sức vừa đẹp vừa độc lạ giúp các cô gái H’mông trở nên vô cùng duyên dáng xinh tươi thu hút mọi ánh nhìn từ người đối diện.

Ẩm thực

men-men-mon-an-doc-dao-cua-nguoi-mong
Mèn mén món ăn độc đáo của người Mông

Nếu có cơ hội đặt chân lên các vùng đất có người H’mông sinh sống bạn sẽ được thưởng thức những món đặc sản vừa ngon, lạ vừa ấm cái bụng vừa ấm cái tình. Đây là một trong những nét văn hóa dân tộc H’mông không thể không nhắc tới.

Người dân bản địa cho hay: khi lên các dân tộc h’mông Sapa, Lai Châu và các tỉnh Tây Bắc khác bạn đừng quên thưởng thức các món ăn như: thắng cố, cơm lam, Mèn mén, rượu ngô Bắc Hà, rượu Táo Mèo và rất nhiều món ăn đồ uống ngon khác.

Lễ hội, phong tục tập quán

thuong-thuc-mon-banh-day-dao-o-ha-giang
Thưởng thức món bánh dày Dao ở Hà Giang

Dân tộc H’mông còn được biểu hiện qua nhiều nét phong tục tập quán độc đáo. Trong đó không thể không kể tới là tục “bắt vợ”. Khởi nguồn của tục bắt vợ này xuất phát từ việc trai gái yêu nhau nhưng gặp phải sự cố từ gia đình nhà gái. Khi đó chàng trai cô gái sẽ bàn bạc trước với nhau tới điểm đã hẹn trước sau đó người con trai sẽ tiến hành nghi thức bắt vợ.

Nghi thức bắt vợ diễn ra phải khéo léo và tuân thủ các nguyên tắc của tập tục này. Nó phải thể hiện được sự thông minh bản lĩnh và tình yêu của chàng trai dành cho cô gái. Tục bắt vợ nếu chỉ là tình yêu đơn phương và không được sự chấp thuận từ cô gái thì coi như hôn ước đã sẽ bị hủy và phải đền danh dự cho nhà gái và dân làng sẽ bắt vạ ăn uống liên tục trong vòng 7 ngày.

nhon-nhip-trong-phien-cho-xuan-o-vung-cao
Nhộn nhịp trong phiên chợ xuân ở vùng cao

Trên đây chỉ là một vài  nét văn hóa đặc sắc của dân tộc H’mông. Đây cũng là một phần chấm phá trong bức tranh văn hóa đa dạng màu sắc này.

Bởi vậy cho nên, mỗi du khách khi đặt chân lên những vùng đất có người H’mông sinh sống họ thấy thực sự bị lôi cuốn, hấp dẫn và say sưa trước cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp và bức tranh sống động về con người nơi đây. Đó là những gì resort sapa jade hill nắm bắt được. hãy cùng tìm hiểu thêm về nền văn hóa của những con người nơi đây bạn nhé!


Những-phong-tục-cưới-hỏi-kì-lạ-chỉ-có-ở-Việt-Nam-1200x800.jpg

Lai Châu không chỉ nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên đẹp, hoang sơ tự nhiên mà còn có nhiều nét phong tục tập quán độc đáo. Một trong những nét phong tục độc đáo, thu hút được sự hiếu kỳ của nhiều du khách đó là tục lệ bắt vợ ở người h’Mông. Đây là phong tục có từ ngàn đời và tồn tại tới cả ngày nay.

Tìm hiểu vì sao lại có tục bắt vợ của người h’Mông?

canh-bat-vo-doc-dao-cua-nguoi-hmong-thai
Cảnh Bắt Vợ Độc Đáo Của Người H’Mông, Thái

Tục bắt vợ hay còn được gọi là tục cướp vợ, kéo vợ. Theo đó, khi người con trai ưng một cô gái nào đó họ sẽ tìm cách bắt đem về.

Tập tục này được văn học Việt Nam nhắc tới khá nhiều, trong đó điển hình nhất là tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” của nhà văn Tô Hoài và nếu có cơ hội lên Lai Châu, đây là điều rất may mắn nếu bạn được trực tiếp xem nét phong tục tập quán nằm trong nét văn hóa ở sapa này.

chang-trai-dang-tan-tinh-de-lay-long-co-gai
Chàng trai đang tán tỉnh để lấy lòng cô gái

Tục bắt vợ của người h’mông xuất phát từ việc nhiều đôi trai gái yêu nhau nhưng gặp phải sự phản đối của gia đình nhà người yêu. Khi đó, tục bắt vợ sinh ra như một giải pháp hữu hiệu để những cặp đôi yêu nhau có hội kết duyên cùng nhau.

Các nghi thức diễn ra tục bắt vợ của người dân tộc h’mông ở Lai Châu

chang-trai-mong-se-giat-cho-bang-duoc-chiec-khan-de-bat-co-gai-phai-di-theo-va-xin-lai-tu-do-tim-cach-bat-ve
Chàng trai Mông sẽ giật cho bằng được chiếc khăn để bắt cô gái phải đi theo và xin lại, từ đó tìm cách bắt về

Nếu cặp đôi trai gái đã có tình ý trước nhưng chàng trai không đủ tiền thách cưới hoặc không được sự ưng thuận từ gia đình cô gái họ sẽ bàn cách để thực hiện nghi lễ bắt vợ.

Đến ngày hẹn từ trước, người con trai sẽ xuất hiện và được sự giúp sức của cả bạn bè mình để bắt cô gái về nhà mình. Mặc dù cô gái đã biết kế hoạch từ trước nhưng vẫn giả vờ tỏ vẻ bất ngờ và kêu khóc to để người nhà tới cứu.

tuc-keo-vo-cua-cac-chang-trai-dan-toc-mong-tai-ngay-tet
Tục kéo vợ của các chàng trai dân tộc Mông tại ngày Tết

Khi người nhà của cô gái tới cứu, các chàng trai sẽ cùng xông ra đỡ đòn và tuyệt đối không được đánh trả lại. Ngoài ra, phong tục bắt vợ cũng phải diễn ra hết sức khéo léo.

Trong đó chân cô gái tuyệt đối không được chạm đất và không được gây bất cứ thương tích nào cho cô gái, không có lực giằng co.

khi-da-yeu-nhau-roi-thi-hinh-thuc-bat-vo-chi-la-tuc-le
Khi đã yêu nhau rồi, thì hình thức bắt vợ chỉ là tục lệ

Khi tục kéo vợ của người H’mông gần kết thúc và gần về tới nhà trai, sẽ cử một người về trước và báo tin cho gia đình nhà trai để bắt một đôi gà (một gà trống chưa gáy và một gà mái tơ) đặt sẵn ở cửa chính chờ đoàn người kéo vợ về làm phép trước khi người con gái chính thức bước vào nhà trai.

Sau khi cô gái đã được cướp về gia đình nhà trai sẽ sắp xếp chỗ ngủ để cô gái ở lại trong 3 đêm. Đây cũng thời gian mà cô gái có quyết định chính thức có nên chung sống ở đây hay không và nếu không hôn ước này sẽ bị hủy.

nhung-phong-tuc-cuoi-hoi-ki-la-chi-co-o-viet-nam
Những phong tục cưới hỏi kì lạ chỉ có ở Việt Nam

Người dân bản địa ở đây cho biết thêm, theo tục bắt vợ ở Lai Châu khi người con gái bị bắt càng kêu khóc thảm thiết thì hôn nhân sau này càng hạnh phúc. Đồng thời nó còn thể hiện lòng dũng cảm mưu trí của chàng trai.

Trong trường hợp chàng trai bắt vợ xuất phát từ tình yêu đơn phương. Khi đó người con gái sẽ tìm cách trốn thoát. Và theo tục cướp người H’mông gia đình nhà trai buộc phải đền danh dự cho cô gái và nhà gái bằng cách đem lễ vật sang nhà gái. Ngoài ra, còn phải khao cả dân làng bằng việc ăn uống liên tiếp trong 7 ngày trời để phạt vạ.

Tục bắt vợ diễn ra ở khá nhiều nơi như dân tộc h’mông, dân tộc H’mông ở Lai Châu và nhiều nơi khác. Trong đó về cách thức diễn ra ra khá giống nhau nhưng mỗi vùng sẽ có một vài nét đặc trưng khác nhau.

co-gai-bi-keo-di-khong-khoc-bi-coi-la-hu-hong-gia-dinh-hang-xom-khinh
Cô gái bị kéo đi không khóc bị coi là hư hỏng, gia đình hàng xóm khinh

Tục bắt vợ là một trong những nét đặc trưng trong hôn nhân của dân tộc H’mông. Nó giúp cho những đôi trai gái yêu nhau có cơ hội tới được với nhau. Tuy nhiên đây cũng là một trong những nỗi lo lắng của nhiều cô gái khi lọt vào tầm ngắm của các trai bản.

Đó là những gì theo resort sapa jade hill tìm hiểu và biết được. Nếu có cơ hội bạn hãy lên khám phá những nét văn hóa khác của vùng Tây Bắc này nhé!